Versnellingsaanpak isolatie: ‘Het gaat over het wegnemen van knelpunten’

Woningen moeten geïsoleerd worden, maar gemeenten lopen in de praktijk tegen knelpunten aan. Hoe bereik je de juiste inwoners? Hoe bereik en ondersteun je bewoners gericht? En hoe organiseer je natuurvriendelijk isoleren? Met de versnellingsaanpak isolatie ondersteunt het Servicepunt Duurzame Energie (SPDE) Noord-Hollandse gemeenten bij die vragen. Programmamanager Joep Paulissen en Bram Veneman, trekker van de pijler Doelgroepen, vertellen hoe zij samen met gemeenten aan oplossingen werken.

Waarom is een versnellingsaanpak voor isolatie nodig?

we daarmee onze CO₂-uitstoot verlagen en beter gebruik kunnen maken van duurzame warmtebronnen. Maar er zijn meer redenen om ermee aan de slag te gaan, legt Joep uit. Lagere energiekosten, meer comfort en een gezond binnenklimaat zijn voor bewoners belangrijke redenen. Voor gemeenten komt daarbij veel samen: inwoners stimuleren om te isoleren, hen ondersteunen bij het vinden van subsidies en rekening houden met beschermde diersoorten. Eind 2025 is bij Noord-Hollandse gemeenten opgehaald tegen welke knelpunten zij aanlopen en welke ondersteuning zij nodig hebben. Die vragen vormden de basis voor de versnellingsaanpak isolatie.

Op welke knelpunten richt de aanpak zich?

De aanpak bestaat uit drie pijlers: soortenmanagementplannen (SMP) ter bescherming van diersoorten, doelgroepen en uitvoering. Gemeenten hadden vooral veel vragen over het SMP. Dat onderwerp kreeg daarom bij de start van het programma extra aandacht.

Over SMP komt binnenkort een artikel op onze website.

Joep noemt de registratie van isolatiewerkzaamheden binnen een gemeentelijke SMP-vergunning als voorbeeld. Hoe organiseer je die registratie? Moet iedere gemeente een afzonderlijk systeem inrichten, of kunnen gemeenten samen optrekken? Ook ecologische werkprotocollen roepen vragen op: hoe vertaal je de voorwaarden voor natuurvriendelijk isoleren naar de praktijk?

Het SPDE ondersteunt gemeenten bij die organisatorische vragen, deelt bruikbare voorbeelden en werkt aan handvatten waar die nog ontbreken.

Dat is niet altijd eenvoudig. Landelijke beleidskaders zijn nog in ontwikkeling en gemeenten zijn afhankelijk van onder meer de provincie en omgevingsdiensten. Joep: “Het is best nog wel een puzzel die vraag goed in te kunnen vullen.”

Binnen de andere pijlers spelen eveneens praktische vragen, bijvoorbeeld over het bereiken van specifieke doelgroepen, het organiseren van ondersteuning en het informeren van bewoners.

Hoe helpt de pijler Doelgroepen gemeenten verder?

Gemeenten beschikken vaak over middelen en ambities, maar weten niet altijd hoe ze bewoners kunnen vinden en bereiken voor wie deze ondersteuning bedoeld is. Binnen de pijler Doelgroepen is daarom begonnen met het vinden en gericht ondersteunen van Verenigingen(VvE’s).  Dat is een omvangrijke opgave: 31 procent van alle de Noord-Hollandse woningen zijn onderdeel van VvE. Een VvE is een groep bewoners van een appartementencomplex die gezamenlijk beslissingen over onderhoud, verduurzaming en beheer van het gebouw. Juist deze groep brengt uitdagingen met zich mee.

Gemeenten kunnen VvE’s ondersteunen door bijvoorbeeld te informeren over subsidies en begeleiding in het benutten van bestaande financiële hulpmiddelen. Maar, veel VvE’s zijn klein, hebben geen professioneel beheer of beschikken over beperkte financiële reserves. Ook moeten eigenaren gezamenlijk besluiten nemen over investeringen.

Een deel van kleine VvE’s zijn moeilijk vindbaar, omdat ze niet bij de Kamer van Koophandel staan ingeschreven. Een concreet hulpmiddel is de VvE-database die het SPDE samen met gemeenten ontwikkelt. Met gegevens van het Kadaster worden VvE’s in kaart gebracht en ingedeeld op onder meer omvang, functie en eigendomssituatie. Zo krijgen gemeenten beter zicht op de opgave en waar ze hun ondersteuning op kunnen richten. Aanvullende data over beschermde status, energielabels en WOZ-waarde kunnen, op aanvraag van de gemeente, door ons worden toegevoegd. Hiermee zorgen we ervoor dat de VvE-dataset die wij leveren goed aansluit op de beoogde aanpak en direct gebruikt kan worden.

Hoe ontwikkelen jullie oplossingen samen met gemeenten?

“We willen niet alleen maar papier schrijven”, zegt Bram. De voorgenomen acties worden met gemeenten getoetst en uitgewerkt in klankbordgroepen. Het SPDE zorgt daarmee dat de gekozen acties resulteren in producten die precies aansluiten bij wat gemeenten nodig hebben Binnen de pijler Doelgroepen werken daarnaast kleine werkgroepen per actie aan de uitwerking, samen met betrokken gemeenten. Komen zij obstakels tegen, dan kijken ze samen naar een oplossing. Soms vraagt dat om afstemming met een andere pijler of met de provincie.

Wat mogen gemeenten van het SPDE verwachten?

“Het gaat over het wegnemen van knelpunten, en dat kan heel praktisch zijn”, vertelt Joep. Denk aan een overzicht van VvE’s, een bruikbaar werkprotocol of een aanpak die gemeenten kunnen overnemen. Maar ondersteuning kan ook betekenen dat het SPDE partijen bij elkaar brengt om een vraagstuk verder te helpen. Daarbij kijkt het SPDE steeds meer naar de samenhang tussen de verschillende onderdelen van het isolatieproces.

Tegelijkertijd werkt het SPDE daarbij binnen zijn eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden. Bij sommige vraagstukken zijn keuzes van de provincie, de omgevingsdienst of andere betrokken partijen nodig.

Hoe zorgen jullie dat gemeenten met de resultaten verder kunnen?

Door middel van het programma Versnellingsaanpak isolatie wil het SPDE ook de kennis en het handelingsperspectief binnen gemeenten borgen. Bram noemt de VvE-database als voorbeeld: na oplevering is ondersteuning voorzien via een Community of Practise, waarin gemeenten met hulp van experts kunnen leren hoe zij het product gebruiken om de gemeentelijke VvE-aanpak te verrijken. “Dit kan je ermee. Dit zijn de vervolgstappen die je zou kunnen nemen”, licht hij toe. De resultaten zijn ook bedoeld voor gemeenten die niet in een klankbordgroep zitten. Het SPDE wil de producten daarom breder delen, onder meer via de website en bijeenkomsten.

Tijdens de SPDE-themadag

Tijdens de SPDE-themadag van 29 oktober 2026 kregen gemeenten meer informatie over het programma: Versnellingsaanpak isolatie. In de SMP-sessie is toegelicht waar we tot nu toe staan en welke acties het SPDE en de Provincie Noord-Holland de komende tijd gaan oppakken. Ook was er ruimte voor opmerkingen, suggesties en vragen vanuit het publiek. In de VvE-sessie kwamen praktijkvoorbeelden uit de BUCH-gemeenten en Haarlem aan bod die lieten zien hoe een VvE-aanpak vorm kan krijgen. De BUCH-gemeenten beginnen bijvoorbeeld met het breed aanschrijven van VvE-leden en werken met betere data toe naar gerichtere ondersteuning. In Haarlem begint de aanpak met een intake, gevolgd door maatwerkadvies en begeleiding richting uitvoering. De voorbeelden laten zien dat gemeenten niet hoeven te wachten tot alles is uitgewerkt, maar met concrete stappen kunnen.

Loopt jouw gemeente tegen knelpunten aan binnen het thema isolatie? Het SPDE-isolatieteam nodigt gemeenten uit om hun eigen vragen en knelpunten te blijven delen. “Anders weten we niet waar jouw behoefte zit”, zegt Joep. “Dus kom zeker in de lucht.” Neem contact op via isolatie@servicepuntde.nl.