Terugblik op de SPDE-Themadag: Warmtetransitie in samenhang

Op donderdag 29 oktober vond de najaarseditie van de SPDE-themadag plaats in Haarlem. Tijdens deze themadag, die we in samenwerking met Energieregio Noord-Holland organiseren, kwamen ongeveer 100 ambtenaren uit Noord-Hollandse gemeenten samen om in vier rondes sessies kennis op te doen en ervaringen uit te wisselen over onderwerpen binnen de warmtetransitie. 

Kleinschalige warmtenetten & aquathermie 

Welke collectieve warmteoplossingen zijn kansrijk en wat is nodig om ze te realiseren? Bij de sessie over de nieuwe SPDE-actielijn stond de samenwerking met het waterschap centraal met een blik op aquathermie als warmteoplossing. Van een eerste verkenning van een warmtebron tot vergunningverlening en uitvoering: gemeenten kregen tijdens deze sessie inzicht in de rol van het waterschap en de randvoorwaarden voor een aquathermieproject. Ook kwam aan bod hoe gemeenten beschikbare gegevens kunnen benutten om kansrijke locaties te identificeren. Het Aquathermie-dashboard biedt hiervoor een eerste aanknopingspunt. 

Ook mini-warmtenetten bieden mogelijkheden voor buurten waar grootschalige collectieve oplossingen minder voor de hand liggen. Samen met sprekers van de gemeente Hilversum en Energie Samen Noord-Holland werd verkend wanneer een mini-warmtenet kansrijk is en hoe gemeenten samen met bewoners aan de realisatie kunnen werken. 

Meer praktijkvoorbeelden zijn te vinden in de inspiratiegids mini- en kleinschalige warmtenetten. 

Isolatie versnellen & Soortenmanagementplan (SMP) 

Isoleren is iets wat in elke gemeente moet gebeuren. Hierbij komt ook het SMP kijken. Gemeenten lopen daarbij tegen praktische en organisatorische knelpunten aan. De eerste sessie binnen dit thema ging over het soortenmanagementplan (SMP). Hoe kunnen gemeenten natuurvriendelijk isoleren mogelijk maken en wat is daarvoor nodig op het gebied van vergunningen, registratie en communicatie? De tweede sessie richtte zich op de versnellingsaanpak isolatie binnen het SPDE en verenigingen van eigenaars (VvE’s). Juist deze groep vraagt om een gerichte aanpak vanwege het gezamenlijke eigendom, de besluitvorming en de uiteenlopende mogelijkheden om te investeren. 

Aan de hand van praktijkvoorbeelden uit gemeente Haarlem en de BUCH-gemeenten werd besproken hoe gemeenten VvE’s beter in beeld kunnen krijgen en begeleiden. Het SPDE werkt onder andere aan een VvE-database om gemeenten hierbij te ondersteunen en een klantreis.  

Heb je vragen? Neem dan contact op met isolatie@servicepuntde.nl, Laura of Joep. 

Samenwerken met bedrijven en woningcorporaties in de warmtetransitie 

Bij het maken van wijkwarmteplannen ligt de aandacht vaak op woningen. Maar bedrijven en utiliteitsgebouwen kunnen eveneens een belangrijke rol spelen, bijvoorbeeld als grote warmteafnemer, warmtebron of locatie voor energie-infrastructuur. De gemeente Haarlem deelde haar aanpak om bedrijven en maatschappelijk vastgoed te betrekken bij de warmtetransitie. Deelnemers bespraken onder meer of gemeenten beter gebiedsgericht kunnen werken of juist specifieke groepen bedrijven moeten benaderen. Een belangrijke les: kijk niet alleen naar het gebouw, maar ook naar de eigenaar, het energiegebruik en de investeringsmomenten. 

Ook de samenwerking met woningcorporaties kwam aan bod. Gemeenten en corporaties hebben ieder hun eigen planning, verantwoordelijkheden en belangen. Hoe zorg je dat warmtekeuzes aansluiten bij renovaties en investeringen, met oog voor betaalbaarheid en huurdersbelangen? Aan de hand van praktijkvoorbeelden werd besproken welke afspraken nodig zijn om samen tot uitvoering in de wijk te komen. 

Gebiedsgericht aan de slag 

Hoe vertalen gemeenten beschikbare informatie en nieuwe wettelijke instrumenten naar concrete keuzes? Tijdens de sessie over de DEP-tool werd aan de hand van een praktijkvoorbeeld uit Haarlem gedemonstreerd hoe data helpen om de ruimtelijke gevolgen van warmteoplossingen inzichtelijk te maken. 

Ook de kavelstrategie en aanwijsbevoegdheid kwamen aan bod. Gemeenten moeten afwegen waar collectieve warmtevoorzieningen passen, hoe warmtekavels worden afgebakend en welke rol zij zelf nemen bij de uitvoering. Daarbij is het belangrijk om tijdig na te denken over de samenhang tussen het warmteprogramma, de kavelstrategie en de mogelijkheden van nieuwe wetgeving. In de werkplaats gebiedsgerichte aanpak samen met Energieregio Noord-Holland gingen deelnemers zelf aan de slag met de verdeling van schaarse netcapaciteit. Aan de hand van kaarten onderzochten zij hoe de energievragen van woningen, industrie en mobiliteit binnen een gebied op elkaar kunnen worden afgestemd. Daarmee werd ook vooruitgekeken naar de gebiedsuitwerkingen die de komende jaren een grotere rol krijgen. 

Maureen van Eijk over het LOE: wat betekent het nieuwe programma voor gemeenten? 

De themadag werd plenair afgesloten met Maureen van Eijk, voormalig directeur van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) en kwartiermaker en beoogd programmadirecteur van het Landelijk Ondersteuningsprogramma Energietransitie (LOE). In gesprek met Teun Bokhoven (SPDE) vertelde zij over de totstandkoming van het LOE, de ambities en wat de nieuwe organisatie betekent voor gemeenten. Vanaf 1 januari 2027 bundelt het LOE de kennis en ondersteuning van drie bestaande programma’s: het NPLW, het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NP RES) en het Samenwerkingsprogramma Integraal Programmeren van het Energiesysteem (SP IPE). 

Een belangrijk onderdeel van de nieuwe werkwijze zijn de energiebeelden en gebiedsuitwerkingen. Hiermee brengen overheden en netbeheerders gezamenlijk de toekomstige energievraag, het aanbod en de beschikbare infrastructuur in beeld. Op basis daarvan kunnen zij afspraken maken over de ontwikkelingen en investeringen die nodig zijn. Voor Noord-Holland betekent dit dat gemeenten volgens de landelijke planning in 2027 aan hun energiebeelden werken. In 2028 volgen gebiedsuitwerkingen en concept-energieafspraken. Gemeenten kunnen zich hier nu al op voorbereiden door hun warmteplannen en andere ontwikkelingen in het gebied met regionale partners af te stemmen. 

De bijdrage van Maureen sloot daarmee aan op het thema van de dag: de warmtetransitie vraagt om samenhang en om afstemming tussen de partijen die ze moeten uitvoeren. 

Lees meer over het LOE en wat dit betekent voor Noord-Hollandse gemeenten. 

Presentaties van de SPDE-themadag 

Naast de inhoudelijke sessies was er volop gelegenheid om ervaringen uit te wisselen en collega’s van andere Noord-Hollandse gemeenten te ontmoeten. Tijdens de afsluitende borrel werd verder gepraat over de vraagstukken en inzichten van de dag. 

Wil je de inhoud nog eens bekijken of kon je er niet bij zijn? Hieronder vind je de beschikbare presentaties en aanvullende materialen.   

Wil graag aanwezig zijn bij de volgende themadag? Houd dan onze agenda, LinkedIn en nieuwsbrief in de gaten om als eerst op de hoogte te zijn. Ontvang je onze nieuwsbrief nog niet? Meld je dan aan via het inschrijfformulier dat je onderaan op onze website vindt.