De warmtetransitie krijgt vorm in gemeenten en wijken, maar het energiesysteem houdt niet op bij de gemeentegrens. Hoe hangen lokale warmteplannen samen met regionale keuzes? En wat kunnen gemeenten daarbij van de provincie verwachten? Anouk Gielen, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland voor onder andere Klimaat en Energie, vertelt over de rol van de provincie als verbinder, betaalbaarheid voor bewoners en het belang van keuzes maken.
Het energiesysteem van de toekomst
Waar energie lange tijd vanzelfsprekend beschikbaar leek, bepaalt het aanbod ervan steeds meer waar welke ontwikkelingen mogelijk zijn. Anouk schetst een energiesysteem waarin warmte, duurzame opwek en het elektriciteitsnet steeds sterker met elkaar verbonden zijn. Dat betekent dat het energiesysteem steeds lokaler wordt, en opwek en verbruik steeds dichter bij elkaar zitten. Dat vraagt om een andere manier van kijken.
Warmte is een belangrijk onderdeel van die puzzel. Waar kunnen warmtenetten komen? Waar passen individuele of kleinere collectieve oplossingen? En wat betekenen die keuzes voor het elektriciteitsnet? Gemeentelijke warmteplannen hangen daarmee dus samen met de beschikbaarheid van bronnen en de ontwikkeling van het stroomnet.
Betaalbaarheid als voorwaarde voor vooruitgang
Anouk ziet dat gemeenten hard werken aan hun warmteprogramma’s. Toch blijft de betaalbaarheid van warmtenetten een belangrijk knelpunt. Wanneer bewoners bij de overstap hun kosten zien stijgen, staat ook het draagvlak onder druk. Zeker als deze lasten terechtkomen bij mensen die ze moeilijk kunnen dragen.
“Betaalbaarheid is een randvoorwaarde om snelheid überhaupt te kunnen blijven maken.”
Volgens Anouk moeten bewoners bij een aansluiting op het warmtenet financieel minstens gelijk uitkomen, en het liefst erop vooruitgaan. Ze ziet hierin een belangrijke verantwoordelijkheid voor het Rijk, bijvoorbeeld via subsidies.
Tegelijkertijd kunnen overheden niet op elkaar blijven wachten. Gemeenten bieden duidelijkheid over hun plannen, de provincie helpt partijen bij elkaar te brengen en het Rijk heeft een rol bij de financiële voorwaarden.
De provincie als verbinder
Sommige vraagstukken overstijgen gemeentelijke grenzen. Denk aan het benutten van grote warmtebronnen of de afstemming over uitbreiding van het elektriciteitsnet. Juist bij dit soort grensoverstijgende onderwerpen ziet Anouk een belangrijpe provinciale rol.
De provincie brengt gemeenten en andere partijen bij elkaar, organiseert kennisdeling en helpt waar samenwerking ingewikkeld wordt. Dat gebeurt onder andere via het Servicepunt Duurzame Energie. Daarnaast bespreekt Anouk de rol van de provincie bij onderzoek naar bronnen zoals geothermie en bij de afstemming met netbeheerders.
Ook thema’s als energierechtvaardigheid en energiearmoede vindt Anouk erg belangrijk. Ze vertelt hoe de provincie, samen met andere overheden, bewoners met energiearmoede het beste kunnen helpen. Daarbij bieden ze concrete handvatten om in te contact te komen met specifieke doelgroepen, zoals VVE’s en woningcorporaties.
Gemeenten bieden inwoners duidelijkheid
Het regionale energiesysteem moet uiteindelijk aansluiten bij wat er in wijken en woningen mogelijk is. Gemeenten hebben daarin een belangrijke verantwoordelijkheid. Zij hebben de taak om bewoners te betrekken bij hun warmteprogramma’s en bespreken wat de overstap voor hen betekent. De warmtetransitie reikt immers tot achter de voordeur.
Daarbij benadrukt Anouk het belang van duidelijkheid. Aangeven waar géén warmtenet komt, helpt bewoners ook om hun eigen keuzes te maken. Langdurige besluitvorming kan de voortgang belemmeren. Haar oproep aan gemeenten is daarom ook om knopen door te hakken en het gesprek met inwoners te voeren.
Wat vraagt dat van bestuurders en ambtenaren? En waarvoor kunnen zij bij de provincie aankloppen? Luister naar deze aflevering van WarmteWerkt en hoor hoe Anouk Gielen kijkt naar de keuzes en samenwerking die nodig zijn om verder te komen.
